Οι νευροεπιστήμονες γνωρίζουν εδώ
και δεκαετίες ότι η ανάπαυση δεν είναι απουσία δραστηριότητας. Είναι μια
ενεργής εσωτερική διαδικασία κατά την οποία ο εγκέφαλος καταργεί περιττές
συνδέσεις, επισκευάζει τις βλάβες της ημέρας και ενισχύει τη μνήμη και τη
δημιουργική σκέψη. Χωρίς αυτήν την εσωτερική επεξεργασία, το μυαλό δεν
επαναφορτίζεται.
Το πρόβλημα είναι ότι πολλοί από
μας συγχέουμε την ανάπαυση με την αδράνεια. Ήσυχος δεν σημαίνει απροδατος και θεραπευτική
ηρεμία δεν είναι αποφυγή. Είναι διαφορετικές καταστάσεις με διαφορετικές
επιπτώσεις στον οργανισμό.
Τι λέει η
επιστήμη για το μυαλό σε ηρεμία
Ερευνητές που μελετούν τη
νευροεπιστήμη της κούρασης είναι κατηγορηματικοί: αυτό που αισθάνομαστε ως ανάπαυση
και αυτό που αισθάνομαστε ως βαρετήλια είναι νευρολογικά διαφορετικά. Την
ανάπαυση την συνοδεύει μια αίσθηση ηρεμίας και διατήρησης των ενεργειακών
αποθεμάτων του σώματος.
Η βαρετήλια, αντιθέτως,
εμφανίζεται όταν το μυαλό δεν βρίσκει ερεθίσματα στο εξωτερικό περιβάλλον και
στρέφεται προς τα μέσα. Αυτή η κατάσταση είναι γνωστή και από την ευρεία
γλωσσολογία με την έννοια “βαρετημάρα”: η ημέρα περνάει αργά, τίποτα δεν
φαίνεται να έχει νόημα.
Ο παρακάτω πίνακας συνοψίζει τις
καθοριστικές διαφορές ανάμεσα στις δύο καταστάσεις:
|
Στοιχείο |
Ανάπαυση |
Βαρετήλια |
|
Αίσθηση |
Ηρεμία, ευχαρίστηση |
Νευρική ανησυχία, τριγμός |
|
Σωματική κατάσταση |
Χαλάρωση μυών, θερμοκρασία
κανονική |
Εντατικός πόνος, επιθυμία
κινητικότητας |
|
Νοητική λειτουργία |
Συντήρηση συγκέντρωσης για
αργότερα |
Δυσκολία εστίασης, διασπασμός |
|
Μεταξύ ανθρώπων |
Αυξανόμενη αφοσίωση και φιλία |
Απομόνωση, αισθήματα
ματαιότητας |
Ο πίνακας αποτυπώνει μια
θεμελιώδη αλήθεια: τα δύο αυτά δεν έχουν ποτέ το ίδιο αποτέλεσμα στον
οργανισμό. Είναι λοιπόν θεμελιώδες να μαθείς να τις διακρίνεις.
Πώς να ξέρεις
αν αναπαύεσαι αληθινά
Η ικανότητα να κάνεις τη διαφορά
μεταξύ ανάπαυσης και βαρετήλιας είναι μια δεξιότητα που αποκτάται με την
εξάσκηση. Τρεις διαφορετικαί δείκτες μπορούν να σε κατευθύνουν.
Καθένας από αυτούς τους δείκτες
συνδυάζεται με συγκεκριμένες σωματικές και συναισθηματικές αντιδράσεις που δεν
είναι δύσκολο να αγνοήσεις.
Δείκτης 1: Πώς
αισθάνεσαι όταν τελειώνει η ηρεμία
Αν εφησυχάζεις 30 λεπτά και
νιώθεις πιο γεμάτος και ηρεμών, αυτή ήταν ανάπαυση. Αν όμως αισθανόσουν αγωνία
και αδιαθεσία, το μυαλό σου ζητάει κάτι διαφορετικό.
Η σωστή ανάπαυση λήγει με μια
αίσθηση επαναφοράς. Η βαρετήλια δεν λήγει έτσι αλλά συνεχίζεται με ένα
αυξανόμενο εσωτερικό κενό και μια αναζήτηση ερεθίσματος που δεν σβήνει.
Δείκτης 2: Το
σώμα ως εσωτερικός βαρόμετρος
Ο οργανισμός έχει τους δικούς του
τρόπους να επικοινωνεί. Πόνος στους ώμους, ανησυχία στο στομάχι, αισθήματα
βαρετήλιας στα πόδια ή ακαθισία στα ακραία είναι σημαδιά που το σώμα επιδιώκει
κίνηση και αλλαγή.
Οταν βρίσκεσαι σε αυθεντική
ανάπαυση, το σώμα αυτό βιώνεται: μυικοί μύες, βαθιά αναπνοή, καθαρή στάση χωρίς
αγωνία. Πρόκειται για την αρμονική κατάσταση που ακολουθεί από σωστή ανάπαυση.
Δείκτης 3: Οι
σκέψεις που ερχονται μόνες τους
Μια από τις πιο γνωστές ιδιότητες
της αυθεντικής ανάπαυσης είναι η αυθόρμητη εμφάνιση σκέψεων ανεξάρτητα από την
προθεσιακή σου βούληση. Οι ερευνητές αποκαλούν αυτήν την κατάσταση “διαχύμανση
σκέψεων”: ο νους περιπλανάται ελεύθερα, συνδέει ιδέες και επεξεργάζεται.
Στη βαρετήλια αυτό δεν συμβαίνει:
ο νους είναι καρφωμένος, επαναλαμβάνει τις ίδιες αναγκαστικές σκέψεις
εναργότερα και θέλει να βρει κάτι να κάνει. Αυτό είναι το ερέθισμα που
αναζητάει εξωτερική προσοχή.
Σημαδιά αυθεντικής ανάπαυσης που
αξίζει να γνωρίζεις:
•
Αισθάνεσαι επαναφορτισμένος
όταν σηκώνεσαι και όχι κενός
•
Οι σκέψεις σου κινούνται
ελεύθερα χωρίς επιβολή
•
Το σώμα σου χαλαρώνει χωρίς
να το ζητήσεις
•
Δεν ανυπομονείς να βρεις κάτι
να κάνεις για να περάσει η ώρα
•
Μετά την ηρεμία έχεις όρεξη
να επιστρέψεις σε αυτό που έκανες
Αν αναγνωρίζεις τα περισσότερα
από αυτά, η ηρεμία σου ήταν ανάπαυση. Αν απούσιαζουν σχεδόν όλα, αξίζει να
ψάξεις τι σε κρατά.
Πώς να εξασκήσεις
την τέχνη της αυθεντικής ανάπαυσης
Η ανάπαυση δεν είναι κατάσταση
που απλώς συμβαίνει όταν καθίσεσαι στον καναπά. Απαιτεί συνειδητή επιλογή: να
αφήσεις τον νου να ηρεμήσει χωρίς να τον γεμίζεις αμέσως με κάτι άλλο.
Μια συνήθεια που πολλοί ανακαλύπτουν
είναι να καταλήγουν σε κάτι ερεθιστικό αλλά ηρεμιστικό: μια σύντομη γευστή
παρτίδα σε επιλεγμένο περιβάλλον, όπως αυτή που προσφέρει το Vox Casino
Ελλάδα, μπορεί να δώσει άμεση απογήτευση χωρίς να παρασυρεί 33
χαρτιές ή να κοιτάς μπροστά στην οθόνη σε ερεθιστικό λραχί αναζητώντας την
επόμενη ενέργεια.
Ο στόχος δεν είναι να γεμίσεις
κάθε στιγμή. Είναι να βρεις τι σε κρατά πραγματικά γεμάτο και να επιτρέπεις
στον εαυτό σου να το βιώνει.
Καιρός να μάθεις
να ηρεμείς σωστά
Η ανάπαυση δεν είναι ούτε
πολυτέλεια ούτε αδράνεια. Είναι μια βιολογική ανάγκη, το θεμέλιο πάνω στο οποίο
χτίζεται κάθε υγιής πνευματική κατάσταση. Και η βαρετήλια δεν είναι η εχθρά της
ανάπαυσης – είναι το σήμα ότι χρειάζεσαι διαφορετική τροφοδοσία.
Ορίσε συνειδητά την επόμενη ώρα
που δεν είναι καταληλημένη για τίποτα απαιτητικό και άσε το μυαλό σου να
παραμείνει στην ηρεμία. Η ικανότητα να αναπαύεσαι χωρίς να βαριέσαι είναι μια
από τις πιο πιο πότιμες δεξιότητες που μπορείς να καλλιεργήσεις.
